Koferdam
Z dentopolis.org - stomatologiczna encyklopedia wydarzeń
Podczas zakładania wypełnienia należy szczególnie uważać,aby nie zawilgocić materiału wypełniającego,ponieważ odbije się to w niekorzystny sposób na jego właściwościach.W niektórych materiałach zmiany te będą bardzo wyraÄ˝ne.Również zanieczyszczenie śliną wytrawionej powierzchni szkliwa redukuje jego możliwości wiązania się z żywicą.Istnieją dwa sposoby utrzymywania suchości pola operacyjnego:stosowanie koferdamu lub wałeczków z waty.Koferdam jest to najskuteczniejszy,choć nie zawsze najłatwiejszy sposób izolowania zębów.Z tego powodu niedoświadczeni lekarze unikają stosowania koferdamu i nigdy nie dochodzą do wprawy w używaniu go.Jest to kwadratowy kawałek gumy o wymiarze 15 x 15 cm,w którym wycina się dziurkę dla leczonego zęba,a czasami także dla kilku innych.Tak przygotowaną gumę naciąga się na szyjkę zęba izolując go w ten sposób od reszty jamy ustnej.Doświadczony lekarz potrafi założyć koferdam w czasie 1 minuty zapewniając suchość pola operacyjnego podczas trwania zabiegu.Ci którzy rutynowo stosują w swej pracy koferdam,wolą przeprowadzać cały zabieg,łącznie z opracowaniem ubytku pod jego osłoną,chroniąc tym sposobem pole operacyjne od zanieczyszczenia śliną.Język i policzki są oddzielone od zęba i pacjent nie może sprawdzać językiem ubytku,gdy lekarz nie patrzy.Istotne jest dobre zamocowanie koferdamu na zębie i zwykle w tym celu zakłada się na szyjkę zęba klamrę,szczególnie podczas leczenia trzonowców.Lecząc ząb trzonowy klamrę zakłada się na ząb leżący z tyłu od leczonego i zwykle izoluje się kilka zębów w danym kwadrancie (cztery lub więcej,ale nie mniej niż trzy) w celu poprawienia stabilności koferdamu.Istnieją trzy podstawowe rodzaje klamer:bezskrzydłowa,ze skrzydłami i z podwójnym łukiem.Pierwsze dwa typy klamer o różnych rozmiarach zakładane są na wszystkie zęby i w zależności od sposobu z podwójnym łukiem służy do podtrzymywania koferdamu na zębach przednich.Klamry zakłada się i zdejmuje z zębów specjalnymi sczypcami.Ponieważ utrzymanie koferdamu zależy od dopasowania klamry,należy najpierw wybrać odpowiedni rodzaj klamry,przymierzyć ją na ząb,na który będzie założona i sprawdzić jej stabilność.Jeżeli umocowanie jest stateczne,należy wybrać inną klamrę.Po założeniu klamry,która dobrze przylega do szyjki zęba,zdejmuje się szczypce i sprawdza umocowanie klamry starając się poruszać pałąkiem,który przy dobrze wybranej klamrze powinien być nieruchomy.Nastęnie szczypcami zdejmuje się dopasowaną klamrę.Płatek gumy do koferdamu dobrej jakości zakłada się na ramkę.Dziurkaczem wycina się dziurki dla ilości zębów,które chce się odizolować,w odległości około 10 mm jedna od drugiej.Do odpowiedniej dziurki w gumie zakłada się uprzednio dopasowaną do zęba klamrę ze skrzydłami i mocuje gumę wokół skrzydeł.Zakłada się szczypce do otworków klamry,którą następnie wraz z koferdamem i ramką zakłada się na ostatni ząb,który będzie objęty klamrą.Ramka zapobiega nieprzyjemnemu odczuciu wypełnienia ust gumą.Po założeniu kalmry na ząb zdejmuje się szczypce i zsuwa gumę ze skrzydeł klamry tępo zakoĹ„czonym instrumentem,takim jak zgłębnik parodontologiczny lub nakładacz płaski,zapewniając w ten sposób szczelne objęcie zęba gumą.Następnie należy przesunąć pomiędzy punktami stycznymi paski gumy odgradzając poszczególne otworki.Zabieg ten ułatwia posmarowanie gumy mydłem.Gumę koferdamu należy nad punktem stycznym rozciągnąć w kierunku policzkowo-językowym i starać się prześlizgnąć przez punkt styczny brzegiem płatka gumowego.Jeżeli chce się przesunąć pasek całą szerokością,a nie brzegiem,guma zwinie się i nie uda się jej przez punkt styczny przeciągnąć.Przy bardzo ciasnych punktach stycznych pomocne może być użycie nici dentystycznej lub taśmy po warunkiem,że użyje się ich do przeciśnięcia brzegu gumy.Jeżeli umieści się nitkę pośrodku przegrody pomiędzy otworkami,guma koferdamu zwinie się i nie przejdzie przez ciasną przestrzeĹ„ pomiędzy zębami.Gdy już przeciśniemy gumę pomiędzy punktami stycznymi,brzeg gumy wokół leczonego zęba trzeba często wcisnąć do szczeliny dziąsłowej,w przestrzeniach stycznych można do tego celu użyć nitki dentystycznej,a policzkowo najodpowiedniejsze są tępo zakoĹ„czone instrumenty,takie jak nakładasz płaski lub sonda parodontologiczna.W miejscu opracowania ubytku zakłada się pomiędzy brzeg koferdamu a punkt styczny klin drewniany,który odsuwa dziąsło oraz chroni koferdam przed uszkodzeniem przez pracujące w ubytku wiertła.Do przytrzmywania koferdamu w przedniej części łuku zębowego można użyć jeszcze jednej klamry.Dopasowuje się ramkę i jeśli to wskazane,pomiędzy twarzą pacjenta a gumą umieszcza się,dla zmiejszenia nieprzyjemnych odczuć,serwetkę.Aby zapobiec ściekaniu wody z koferdamu,dolny jego brzeg podwija się za ramkę tworząc rodzaj rynny.Po założeniu koferdamu używanie ślinociągu nie jest koniecze,ponieważ pacjent może połykać bez trudności.Po zakoĹ„czeniu leczenia zdjęcie koferdamu nie nastręcza żadnych trudności.Przed usunięciem gumy zdejmuje się klamrę i kliny.Gdy istnieją trudności w zdjęciu lub możliwość uszkodzenia świeżo założonego wypełnienia,najlepiej gumę w miejscu przegródek pomiędzy zębami ostrożnie przeciąć nożyczkami.Podczas zakładania klamer należy uważać,aby szczękami klamry nie przycisnąć dziąsła.Jeśli szczęki klamry przypadają blisko dziąsła,wskazane jest jego powierzchowne znieczulenie.Tak jak podczas każdego innego zabiegu,należy pacjenta poinformować o celu zakładania koferdamu.Inną metodą jest założenie klamry na ząb,a następnie wprowadzenie pod klamrę gumy.Ten sposób jest wygodniejszy tam,gdzie założenie klamry jest utrudnione.Przydatniejsza jest tutaj klamra bez skrzydeł,ponieważ łatwiej przez nią przeciągnąć naciągniętą gumę koferdamu niż przez większą ze skrzydłami.Przeprowadzając zabiegi lecznicze na zębach przednich odizolowuje się zwykle siekacze i kły.Jeżeli punkty styczne są bardzo ciasne i korony zębów zbyt długie,w celu przymocowania gumy w dalszej przestrzeni stycznej można zamiast klamry użyć kawałka gumy od koferdamu lub klina drewnianego.Jeżeli umocowanie jest niedostateczne,można założyć klamrę na najdalszy z izolowanych zębów,w jednym lub obydwóch kwadrantach.Do przytrzymaia gumy wokół leczonego zęba używa się klinów założonych do przestrzeni stycznych.Podczas leczenia ubytku przydziąsłowego przydatna jest klamra z podwójnym pałąkiem,która pozwala na skuteczne odsunięcie koferdamu w kierunku dziąsła.Izolacja za pomocą koferdamu jest konieczna podczas leczenia kanału korzeniowego w celu zapobieżenia przez zanieczyszczeniem śliną oraz zaaspirowaniem czy połknięciem instrumentów.Najczęściej odizolowuje się tylko leczony ząb,na który zakłada się klamrę.Tylko w niewielkiej liczbie przypadków izolacja za pomocą koferdamu będzie niemożliwa i to głównie z powodu braku odpowiedniej klamry.Istnieje jednak możliwość modyfikowania klamer dla poszczególnych zębów.
