Lasery

Z dentopolis.org - stomatologiczna encyklopedia wydarzeń

reklama

/Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation - Wzmocnienie Światła przez Wymuszoną Emisję Promieniowania/

Rodzaje

• ekscymerowe,
• jagowo-neodymowe,
• jagowo-erbowe,

Właściwości

• monochromatyczność - bardzo mała szerokość linii spektralnej/widmowej np.1Hz=10^-15m,typowa szerokość widmowa wynosi jednak 1MHz-1GHz. światło lasera stanowi więc prawie czystą sinusoidę,a kwanty promieniowania mają tą samą energię,

• spójność - wiązka ma tą samą fazę,

• równoległość - promienie biegną po linii prostej z niewielką rozbieżnością kątową,

• gęstość energii promieniowania - umożliwia dużą koncentrację fotonów 10¹² - 10¹⁷ fotonów/cm²,

• ultrakrótkie impulsy - kilka pikosekund /1ps=10^-12/ do kilku fetmosekund /1fs=10^-15s/,

posiadają elastyczne światłowody o średnicy kanału korzeniowego, naświetlenie ścian kanału powoduje stopienie wewnętrznej powierzchni zębiny,zmniejszenie przenikania bakterii do kanalików zębinowych,wyjałowienie i uszczelnienie kanału głównego i kanałów bocznych,

+usunięta zostaje jedynie zębina zainfekowana,

• małej mocy 1-5 mW,
• średniej mocy 6-500 mW,
• dużej mocy >500 mW,

• lasery niskoenergetyczne/biostymulacyjne/soft lasers,
• lasery wysokoenergetyczne/chirurgiczne/hard lasers,
  • cięcie,
  • odparowanie,
  • koagulacja,
  • fotoablacja,

najważniejszym zagadnieniem w laseroterapii jest doprowadzenie odpowiedniej dawki promieniowania na wybraną głębokość tkanki oraz efektywna zamiana energii światła laserowego w inny rodzaj energii biologicznej, chemicznej, cieplnej, mechanicznej. absorpcja i penetracja światła laserowego zależą od:

• parametrów fizycznych fali świetlnej, długości fali, użytej mocy, aplikowanej dawki energii,
• budowy histologicznej tkanki, zawartości w niej wody, hemoglobiny, melaniny i innych składników,
• rozległości i typu zmian patologicznych w tkance,

• największa przenikliwość 500-950 nm,
• tkanki bogate w wodę pochłaniają promieniowanie o długości fali <400nm i >1200nm,
• hemoglobina pochłania 500-590 nm,
• naczynia krwionośne pochłaniają 400-590 nm,

Właściwości

• przeciwzapalne,
• przeciwobrzękowe,
• aktywujące regenerację,
• pobudzające odporność /

światło lasera->energia pochłaniana przez enzymy mitochondrialne->wzrost temperatury->zwiększenie przepuszczalności i przewodzenia błony mitochondrium->ułatwionego napływ składników cyklu Krebsa i zwiększenie produkcji ATP,wzrost syntezy DNA, RNA, mitochondriów prowadząc do proliferacji komórek. wzrasta liczba limfocytów T, które poprzez miejscowe uwalnianie czynników wzrostu oraz limfokin, i interleukin, odgrywa istotną rolę w regeneracji tkanki zapalnej. wzrasta także aktywność monocytów, makrofegów i neutrofilów co prowadzi do zwiększenia miejscowej odporności. okresowe zwiększenie poziomu przeciwciał, przyspieszając w ten sposób proces gojenia i wydłużają okres remisji tych schorzeń* Efekt przeciwzapalny, uzyskany po zastosowaniu lasera biostymulacyjnego zawdzięczamy także miejscowemu wzrostowi serotoniny uwalnianej z płytek krwi, która powoduje obkurczenie naczyń krwionośnych. Zaobserwowano także zmianę stężenia histaminy i heparyny, która umożliwia poprawę mikrokrążenia, przez co obrzęki pourazowe ulegają wchłonięciu- Światło lasera powoduje także hamowanie wzrostu przepuszczalności naczyń krwionośnych, narastania obrzęku w ostrej fezie zapalenia, oraz formowania się ziarniny. Przeciwbólowe działanie jest związane z pobudzeniem w mitochondriach procesów metabolicznych. Ńa skutek produkcji endorfin lub substancji opiatopodobnych dochodzi do obniżenia poziomu aktywności neuronów obwodowych, doprowadzając do stymulacji mechanizmów homeostazy. Biostymulację laserową stosuje się w leczeniu wielu schorzeń jamy ustnej np. utrudnionym wyrzynaniu zębów mądrości, po resekcjach i ekstrakcjach, w schorzeniach ssż, neuralgiach nerwu trójdzielnego,znoszeniu nadwrażliwości zębiny, ostrym zapaleniu tkanek okołowierzchołkowych, krwiakach, obrzękach po zabiegach chirurgicznych, zapaleniu dziąseł nieżytowych, przed iniekcja, przed lub po usuwaniu złogów nazębnych ,po kiretażu, po zabiegach chirurgicznych na przyzębiu. Należy pamiętać, że laseroterapia biostymulacyjna jest tylko terapią wspomagającą w kompleksowym planie leczenia chorób przyzębia. Po zabiegach usunięcia złogów nazębnych i po wdrożeniu prawidłowych zasad higieny można u pacjenta zastosować biostymulację laserową Dawki energii lasera przy tych zabiegach można aplikować na poszczególne brodawki międzyzębowe zarówno od strony językowej, jak i policzkowej w dawce E=2J, metodą kontaktową, punktową. Po scalingu biostymulacja może być kontynuowana w cyklu przez 5-7 dni, codziennie. Badania kliniczne przeprowadzone w Zakładzie Periodontologii Akademii Medycznej w Lublinie mające na celu ocenę wpływu biostymulacji laserowej na tkanki miękkie przyzębia u pacjentów z przewlekłym zapaleniem przyzębia poddanych leczeniu zachowawczemu, wykazały, iż wspomaganie konwencjonalnego leczenia zachowawczego zapalenia przyzębia biostymulacja laserową znacznie je przyśpiesza. Zmniejszenie się wartości wskaźników API, SBI, PPD w kolejno przeprowadzonych badaniach świadczy o skuteczności przeprowadzonej terapii Porównanie zmian po stronie leczonej metodą tylko zachowawczą oraz zachowawczą i biostymulacyjną wskazuje na szybszy i większy spadek wartości głębokości kieszonek po stronie poddanej laseroterapii. Ponadto skróceniu ulega czas dolegliwości bólowych i ustąpieniu stanu zapalnego u pacjentów poddanych dodatkowo laseroterapii. Zachowanie odpowiednich środków ochrony sprawia, że laseroterapia jest metodą bezpieczną zarówno dla pacjenta, jak i wykonującego zabieg lekarza. Wymienione w piśmiennictwie przeciwwskazania do stosowania lasera są nieliczne. Przeciwwskazania bezwzględne to: choroba nowotworowa, ciąża, epilepsja, zapalenie dziąseł rozrostowe i ziarninowe, nadziąślaki, brodawczakowatość, nadmierne rogowacenie błony śluzowej, choroby krwi, obecność rozrusznika serca i brak zgody pacjenta. Do względnych przeciwwskazań należą: choroba nadciśnieniowa, nieustabilizowana cukrzyca, miesiączka, gorączka, uogólnione choroby bakteryjne, ciężkie zakażenia wirusowe i grzybicze oraz zaburzenia gospodarki hormonalnej. Wydaje się, więc celowe uzupełnienie konwencjonalnej terapii periodontologicznej biostymulacja laserową, oczywiście po uwzględnieniu przeciwwskazań i zachowaniu właściwych środków bezpieczeństwa. Warto również wspomnieć o prawie Arndta-Schultza zmodyfikowanym przez Oshio, które mówi że słabe bodźce pobudzają aktywność fizjologiczną, umiarkowane sprzyjają aktywności fizjologicznej, silne bodźce natomiast opóźniają aktywność biologiczną, a bardzo silne mogą ją hamować. Lasery o dużej mocy. W zabiegach periodontologieznych najczęściej używanymi laserami o dużej mocy są CO2 Nd:YAG (neodymowo-jagowe), Er:YAG (erbowo-jagowe), Er,Cr:YSGG (erbowo-chromowe itrowo-scandium-galium-garnet), argonowe, diodowe oraz lasery półprzewodnikowe (Ga Al As). Proces fototermicznego usunięcia,czy cięcia tkanki miękkiej w poszczególnych fazach doprowadza do uszkodzeń wraz ze wzrostem temperatury tkanki: powyżej 42°C nieodwracalna denaturacja, około 60°C-65°C zaczyna się koagulacja, około 65°C-90°C całkowita martwica, około 90°C-100°C gwałtowne odparowanie wody z tkanki, zwęglenie i odparowanie tkanki z ekspansją cieczy i pary. Głębokość stref uszkodzeń tkanki zależy od długości fali promieniowania oraz czasu trwania i przebiegu ekspozycji. Laser CO2 ma szerokie zastosowanie w chirurgii błony śluzowej jamy ustnej, jest też optymalnym laserem do oczyszczania powierzchni implantów tytanowych w przebiegu periimplantitis i przerostach dziąseł wokół implantów. Nie można go stosować w bezpośrednim kontakcie z kością, cementem, czy w zabiegach usuwania tkanki ziarninowej z kieszonek przyzębnych ze względu na jego dużą absorpcję przez te tkanki. Najszersze pole zastosowań lasera C02 to zabiegi na tkankach miękkich jamy ustnej. Zmieniająca się w ciepło zogniskowana energia promieniowania wywołuje kontrolowany efekt cięcia. Głębokość i szybkość cięcia oraz obszar martwicy wzrastają proporcjonalnie do mocy promieniowania. Pojedyncze nacięcie tkanki promieniowaniem o mocy ok. 6W realizuje się na głębokość od 0,2 do 0,5mm. Większą głębokość realizuje się albo mniejszą szybkością cięcia albo większą mocą promieniowania. W zabiegach bezkontaktowego cięcia laserem CO2 uzyskuje się działanie hemostatyczne i sterylizujące. Zmniejsza się także miejscowy odczyn zapalny. Aplikator zabiegowy jest oddalony od pola operacyjnego, co umożliwia wygodny dostęp i dobrą widoczność. Urządzenie to podczas cięcia koaguluje naczynia krwionośne w trakcie zabiegu chirurgicznego, a zatem jest nieocenione przy usuwaniu zmian chorobowych wysoce ukrwionych narządów, np. języka. Możliwość ciągłej hemostazy eliminuje konieczność zakładania szwów, a absolutnie sterylną ranę można pozostawić bez zabezpieczenia opatrunkiem. Pooperacyjne bliznowacenie i skurcz tkanek jest ograniczony. Wyniki procesu zdrowienia są zwykle doskonałe. Laser CO2 jest szczególnie efektywny w usuwaniu wczesnych zmian chorobowych takich jak nadziąślaki, włókniaki, i brodawczaki, w przecinaniu wędzidełek warg i języka, w pogłębieniu przedsionka, w wycinaniu przerośniętych dziąseł, w usuwaniu naczyniowych zmian chorobowych, w przygotowywaniu jamy ustnej do protezowania itp. W leczeniu zmian okołowierzchołkowych, laser CO2 znacznie ułatwia przeprowadzenie zabiegu przez całkowite odparowanie patologicznie zmienionych tkanek okołowierzchołkowych. Zabieg jest bezkrwawy, a rana goi się bez powikłań. Zwęglona warstwa pokrywająca operowaną powierzchnię stanowi naturalny opatrunek. Oddziaływanie promieniowania laserowego na twardą tkankę wierzchołka zęba powoduje zatopienie bocznych kanalików korzenia zęba i niszczy przetrwałe w nich drobnoustroje. Laser neody mowo-jago wy emituje falę o długości 1064nm, która do pola operacyjnego doprowadzana jest za pomocą giętkiego światłowodu o grubości 0,2mm, 0,3mm lub 0,4mm. Światłowody są niezwykle elastyczne, lekkie i wygodne w obsłudze dla lekarza. Dzięki temu urządzenia te wykorzystuje się przede wszystkim do leczenia endodontycznego zębów - do sterylizacji i poszerzania światła kanałów. Jednym z częstszych zastosowań lasera Nd:YAG jest leczenie nadwrażliwości zębów. Zaledwie jeden zabieg eliminuje to uciążliwe schorzenie poprzez zeszkliwienie powierzchni zęba i zamknięcie kanalików zębiny. Innym przykładem jest leczenie zmian początkowych w szczelinach i bruzdach, gdyż promieniowanie laserowe, utwardzając szkliwo jednocześnie niszczy bakterie. Naświetlanie proimeniowaniem lasera Nd:YAG powierzchni korzenia niszczy kamień i usuwa resztki osadów. Może być również stosowany jako uzupełnienie kiretażu metodą tradycyjną, gdyż usuwa nekrotyczne tkanki, ziarninę i zapalny nabłonek. Niejednokrotnie kiretaż laserem jest alternatywą, by dojść do trudno dostępnych miejsc przyzębia i okolic bifurkacji korzenia. Ponadto jest używany w leczeniu nadżerek, opryszczki wargowej i aft. Zabiegi wykonywane tym laserem, podobnie jak laserem CO2, są bezkrwawe i bezbolesne, a bardzo cienki światłowód umożliwia dotarcie do miejsc, do których trudno byłoby dotrzeć za pomocą konwencjonalnych metod. Laser erbowo-jagowy stanowi przełom w stomatologii zachowawczej. Najszerszym polem jego zastosowań klinicznych jest obróbka twardych tkanek zęba, gdzie z powodzeniem zastępuje wiertarki turbinowe. Emituje falę o długości 2940nm najsilniej ze znanych fal laserowych absorbowaną przez wszystkie składniki twardej tkanki zęba. Do usuwania złogów poddziąsłowych i opracowywania powierzchni cementu korzeniowego również jest stosowany. Inaktywowane są bakterie i endotoksyny. Usuwanie złogów odbywa się szybko i obecnie przy zastosowaniu ulepszonych aplikatorów jest selektywne. Laseroterapia stosowana w periodontologii jest od niedawna. Nie wątpliwie jej pozytywny wpływ na leczenie chorób przyzębia niejednokrotnie został udowodniony, jednakże należy pamiętać o możliwości uszkodzenia tkanek przyzębia jak i miazgi zęba. Ponadto laser nie będzie mógł zastąpić tradycyjnych narzędzi, a będzie mógł stanowić jedynie ich uzupełnienie.