Złamania

Z dentopolis.org - stomatologiczna encyklopedia wydarzeń

reklama

• jednoodłamowe,
• wieloodłamowe,

• bez przemieszczenia,
• z przemieszczeniem,

następstwo urazu:

• resorpcja zewnętrzna/wewnętrzna,
• nierówność szpary ozębnej,
• zębiniaki,
• ankyloza,
• przebudowa struktury kości zębodołu,
• zwyrodnienie włókniste kości,
• zaburzenie rozwojowe,
• nawarstwianie cementu,

uszkodzenie miazgi bez złamania przerwanie naczyń w okolicy otworu wierzchołkowego,do czasu ponownego wystąpienia reakcji może upłynąć nawet rok,

pęknięcie szkliwa

złamanie obejmujące szkliwo może wymagać jedynie wygładzenia

złamanie obejmujące zębinę wywołuje bardzo dużą wrażliwość,wymaga szybkiego wypełnienia,w celu uniknięcia zakażenia miazgi,

złamanie obejmujące miazgę w zębach z ukończonym rozwojem korzenia należy przeprowadzić leczenie kanałowe, w zębach z nieukończonym rozwojem korzenia należy przeprowadzić usunąć miazgę komorowę i zaopatrzyć miazgę preparatem z wodorotlenku wapnia,

złamanie obejmujące korzeń jeśli dojdzie do złamania pionowego korzenia o niewielkiej długości w okolicy wierzchołka korzenia należy założyć jak najszybciej szynę w celu unieruchomienia korony,

wypadnięcie zęba należy jak najszybciej wprowadzić ząb do zębodołu i założyć szynę na dwa miesiące.po dwóch tygodniach od urazu powinno zostać przeprowadzone leczenie kanałowe, jeśli ząb znajdował się poza jamą ustną dłużej niż 30minut i uległ wysuszeniu,dochodzi do resorpcji korzenia,

zespół pękniętego zęba przy niecałkowitym pęknięciu z niewykrywalną ruchomością guzków ale obecnym przy nagryzaniu ostrym i długotrwałym bólu widoczne jest przy naświetlaniu włosowate pęknięcie,ząb należy zaopatrzyć onlayem,

Złamania Poziome

Klasyfikacja Ellisa

Złamanie Pionowe

ekstrakcja zęba,

Nieprawidłowości zębów. Postępowanie stomatologiczne zależy od typu wady i jej intensywności. Wady tkanek twardych wtedy stanowią problem kliniczny, gdy pogarszają wygląd estetyczny, osłabiają funkcję zęba bądĽ zwiększają podatność na próchnicę i urazy. Nieestetyczne zmętnienia szkliwa można pokryć wykorzystując techniki stosowane przez tzw. stomatologię kosmetyczną. Hipoplazje szkliwa wymagają odbudowy materiałami złożonymi. W przypadkach przebarwień zębów po-stępowanie bywa żmudne, nie zawsze skuteczne, ale należy spróbować w pierw­szej kolejności metod wybielania zębów, a w następnej pokrywania ich materiałami złożonymi lub specjalnymi licówkami. Najtrudniejsze jest zabez­pieczenie zębów w przypadkach dziedzicznego niedorozwoju szkliwa i zębiny. W niedorozwoju szkliwa można spróbować odbudowywać odpryskujące fragmenty materiałami złożonymi, lub należy zakładać korony kosmetyczne. W niedorozwoju zębiny jedynym zabezpieczeniem przed postępującym ściera- niem są korony protetyczne. We wszystkich typach wad ważne jest prze_strzeganie zasad profilaktyki próchnicy, a więc utrzymanie dobrej higieny oraz stosowanie intensywnych zabiegow miejscowego fluorkowania (profesjonalnego i domowego). Urazowe uszkodzenia zębów Na skutek zadziałania nagłych urazów mechanicznych może nastąpić pęknięcie, złamanie lub zwichnięcie zębów. Przyczyny uszkodzeń mogą być różne. Do 3 roku życia urazy zębów są spowodowane najczęściej upadkiem lub uderzeniem twardym przedmiotem o ząb. Sprzyjają temu intensywny rozwój ruchowy przy niepełnej zdolności koordynacyjnej i braku umiejętności oceny sytuacji. Dlatego urazy zębów mlecznych stwierdza się aż u 30% dzieci (wg Andreasena). Zęby stałe najczęściej ulegają urazom między 7 a 12 rokiem życia. W tym wieku również upadek z uderzeniem zębami o twarde podłoże jest najczęstszą przyczyną uszkodzenia. W dalszej kolejności wymieniane są: sport, uderzenia twardym przedmiotem i wypadki komunikacyjne. Sprzyjają urazom: protruzja zębów siecznych gór­nych oraz niesprawność fizyczna. Urazy zębów stałych zanotowano u 22% dzieci, dwukrotnie częściej u chłopców niż u dziewcząt (wg Andreasena). Urazom ulega zwykle pojedynczy ząb, rzadziej dwa lub kilka zębów równocześnie. Centralne zęby sieczne w szczęce są najczęściej narażonymi zębami. Klasyfikacje urazowych uszkodzeń zębów są liczne i różnorodne. Brak wśród nich klasyfikacji doskonałej. Do najbardziej popularnych należy klasyfikacja wg Ellisa, która uwzględnia podział urazów na 9 klas: Klasa I złamanie korony zęba w obrębie szkliwa. Klasa II złamanie korony zęba w obrębie szkliwa i zębiny. Klasa III złamanie korony zęba z obnażeniem miazgi. Klasa IV uraz prowadzący do utraty żywotności miazgi, bez złamania lub ze złamaniem korony zęba. Klasa V całkowite zwichnięcie zęba. Klasa VI złamanie korzenia. Klasa VII zwichnięcie częściowe zęba. Klasa VIII złamanie korony w okolicy szyjki zęba. Klasa IX uszkodzenie zębów mlecznych. Złamania korony zęba Spośród wszystkich rodzajów uszkodzeń zębów stałych złamania w obrębie korony stanowią 26-76 %. Wśród nich wyróżnia się następujące stany: 1. Nadłamanie korony występujące wówczas, gdy zdarzy się przerwanie ciągłości szkliwa bez utraty struktury zęba. Makroskopowo można je dostrzec jako pęknięcie szkliwa (przy dobrym oświetleniu i oczyszczeniu powierzchni zęba). Mogą wystąpić dolegliwości bólowe pod wpływem zimna i bodĽców chemicznych. Wymagane jest stosowanie związków fluoru miejscowo i badań kontrolnych miazgi. 2. Złamanie korony w obrębie szkliwa wymaga jedynie wygładzenia ostrych brzegów zęba oraz fluorkowania powierzchni złamania. Czasem należy prze-prowadzić korektę zęba jednoimiennego, jeśli wymagają tego względy estetycz­ne. W niektórych przypadkach (przy większych odpryskach szkliwa) istnieje potrzeba odbudowy korony materiałem złożonym. Zasadą jest rutynowa obserwacja kliniczna. 3. Złamanie korony zęba w obrębie szkliwa i zębiny powinno być jak najszybciej zabezpieczone ze względu na obnażenie kanalików zębinowych. Jest to szczególnie ważne w zębach młodych, niedojrzałych. Zabezpieczenie doraĽne polega na pokryciu zębiny preparatem wodorotlenkowo-wapniowym, tlenkiem cynkowo-eugenolowyrn lub cementem z zastosowaniem (lub bez) korony tymczasowej. Stałe zabezpieczenie polega na pokryciu zębiny (przy głębokim jej obnażeniu zawsze preparatem wodorotlenkowo-wapniowym) najlepiej cemen­tem glass-jonomerowym i odbudowie uszkodzonej korony materiałem złożo_ nym. 4. Złamanie korony zęba z linią złamania przebiegającą w kontakcie z miazgą może mieć różną postać. Wybór metody postępowania zależy przede wszystkim od rozległości obnażenia miazgi, stanu miazgi, stadium rozwoju korzenia, stanu tkanek okołowierzchołkowych, czasu zgłoszenia się pacjenta po urazie oraz stanu higieny jamy ustnej. Celem leczenia jest zachowanie żywej miazgi, co jest szczególnie ważne w zębach z nie zakończonym rozwojem. Można to osiągnąć stosując bezpośrednie pokrycie miazgi lub amputację przyżyciową. Utrata żywotności miazgi następująca w wyniku urazu jest zaleceniem do antyseptycznego leczenia kanałowego. Złamania koronowo-korzeniowe stanowią około 5% urazowych uszkodzeń zębów i mogą być nie powikłane (obejmując szkliwo, zębinę i cement) oraz powikłane (dodatkowo obejmując miazgę). W przypadku nie powikłanego złamania, gdy linia złamania przebiega blisko szyjki zęba, istnieje możliwość odbudowy brakującej części, po uprzednim usunięciu ruchomego fragmentu zęba. Złamania powikłane tylko w bardzo nielicznych przypadkach pozwalają wykorzystać korzeń zęba do odbudowy protetycznej korony po wcześniejszym przygotowaniu chirurgicznym (gingiwektomia, osteotomia) umożliwiającym leczenie endodontyczne i protetyczne. Większość złamań koronowo-korzenio­wym rokuje Ľle i kończy się ekstrakcją zęba. Złamanie korzenia spotyka się w 0,5 do 7% wszystkich uszkodzeń zębów stałych, najczęściej w wieku od 11 do 20 lat, przeważnie w zębach siecznych centralnych w szczęce. Złamania korzenia podłużne i skośne Ľle rokują i najczęściej wymagają usunięcia zęba. W złamaniach poprzecznych powodzenie zależy od umiejscowienia linii złamania: w środkowej lub wierzchołkowej części korzenia prognoza jest pomyślniejsza, w przykoronowej części jest mniej pomyślna. Warunkiem powodzenia leczenia jest wczesne i dobre unieruchomienie. Szyna unieruchamiająca powinna obejmować co najmniej po 2 zęby sąsiednie i pozos­tać na nich przez okres od 8 do 12 tygodni. Wymagana jest staranna kontrola jej stanu i ewentualne korekty. Obserwacja kliniczna i radiologiczna jest bardzo ważna nie tylko podczas noszenia szyny, lecz również przez kilka następnych lat. W przypadku obumarcia miazgi w części koronowej korzenia lub w obu fragmentach korzenia metodą z wyboru jest przeleczenie kanału przy użyciu wodorotlenku wapnia. Zwichnięcia zębów

Zwichnięcia zębów dzielą się na częściowe i całkowite. Najczęściej dotyczą zębów siecznych przyśrodkowych w szczęce, rzadziej zębów siecznych w żuchwie. Niekiedy stanowi temu towarzyszą złamania korony lub korzenia. Rozpoznaje się je na podstawie badania klinicznego i radiologicznego. Zwichnięcia częściowe Mają 5 różnych postaci:

 - Wstrząs zęba jest urazem przyzębia bez wyraĽnego zwiększenia ruchomości zęba i bez jego przemieszczenia. Objawia się słabą reakcją bólową podczas opukiwania pionowego lub poziomego i czasem wrażliwością podczas zwierania szczęk. Postępowanie lecznicze ogranicza się do okresowych badań klinicznych i radiologicznych oraz ewentualnego wyłączenia zęba ze zgryzu.
 - Nadwichnięcie zęba cechuje zwiększona ruchomość zęba bez przemieszczenia. Stwierdza się dodatnią reakcję ozębnej na opukiwanie, czasem ból podczas nagryzania i rzadko krwawienie ze szczeliny dziąsłowej, wskazują­ce na uszkodzenie tkanek przyzębia. Postępowanie zależy od stopnia nadwich­nięcia. Konieczne jest okresowe badanie kliniczne i radiologiczne w każdym przypadku, jedzenie miękkich pokarmów i płukanie jamy ustnej roztworami dezynfekującymi. W przypadkach znacznej ruchomości - zastosowanie unieruchomienia zęba na okres 1 do 2 tygodni.
 - Wtłoczenie w głąb tkanek jest przemieszczeniem zęba wzdłuż jego osi długiej w kierunku dowierzchołkowym korzenia z towarzyszącym zmiażdżeniem lub nawet złamaniem kości wyrostka zębodołowego. Jest najcięższym typem zwichnięcia.
 - Wysunięcie zęba z zębodołu jest również przemieszczeniem zęba wzdłużnego osi długiej, lecz w kierunku odwrotnym niż przy wtłoczeniu zęba.
 - Przemieszczenie boczne charakteryzuje się przemieszczeniem zęba w dowolnym kierunku od *ego osi długiej, z częstym powikłaniem w postaci złamania i ściany zębodołu.

Postępowanie w przypadku wtłoczenia, wysunięcia lub przemieszczenia bocznego zęba zależy od stopnia uszkodzenia tkanek przyzębia. Poglądy w tej sprawie są różne. Najczęściej jest wymagane ustawienie zęba w prawidłowej pozycji i unieruchomienie przez okres 2 do 4 tygodni, jeśli pacjent zgłosi się natychmiast po urazie. Jeżeli zgłosi się póĽniej niż 48 godzin po wypadku i ząb jest dobrze umocowany w wymuszonej pozycji, lepiej jest pozostawić ząb w tej pozycji, a następnie przeprowadzić leczenie ortodontyczne. Zęby wtłoczone stanowią najtrudniejszy problem dla lekarza i dlatego proponuje się 3 roz­wiązania:

 - Pozostawienie zęba w przymusowej pozycji w oczekiwaniu na samoistne wysunięcie się zęba z zębodołu i przyjęcie wcześniejszej pozycji. Takie postępowanie jest możliwe przy niewielkim wtłoczeniu i nie zakończonym rozwoju korzenia.
 - Leczenie chirurgiczne, polegające na tym, że w znieczuleniu miejscowym kleszczami należy umiejscowić koronę w jej prawidłowym położeniu. Jest zalecane przy głębokim wtłoczeniu korzenia do tkanek miękkich przedsionka jamy ustnej lub nozdrzy.
 - Leczenie ortodontyczne jest proponowane przy głębokim wtłoczeniu uniemożliwiającym dostęp do komory zęba. Leczenie ortodontyczne ma na celu jak najszybsze ustawienie zęba w prawidłowej pozycji i utworzenie dostępu do komory przy ewentualnej potrzebie leczenia endodontycznego.

Konieczna jest kontrola kliniczna i radiologiczna przez kilka lat. Należy również podkreślić potrzebę wzmożonej troski o higienę jamy ustnej bezpośrednio po urazie i przez cały okres noszenia unieruchomienia. Zwichnięcie całkowite Występuje wówczas, gdy ząb traci kontakt z zębodołem. Najczęściej zdarza się u dzieci w wieku 7-10 lat. Zwykle towarzyszą im urazy innego stopnia w zębach sąsiednich. Leczenie zębów zwichniętych całkowicie polega na replantacji z zachowaniem miazgi zęba lub po przeleczeniu kanałowym poza jamą ustną. Ząb należy dokładnie zbadać, przemyć roztworem fizjologicznym i pozostawić na powierzchni korzenia resztki ozębnej. W znieczuleniu miejscowym prze-prowadza się badanie zębodołu i wyrostka zębodołowego, a następnie usuwa się skrzep z zębodołu i umieszcza w nim ząb w prawidłowej pozycji. Warunkiem prawidłowego postępowania jest dobre unieruchomienie replantowanego zęba na okres 1 do 2 tygodni. Zaleca się lekką dietę, systematyczne zabiegi higieniczne oraz kontrole co 3-4 dni do chwili zdjęcia unieruchomienia. Uwaga!

 - Zęby z nie uformowanym wierzchołkiem korzenia mają dużą szansę rewaskularyzacji, zatem lepiej replantować je z zachowaniem miazgi.
 - Zęby z ukończonym rozwojem zaleca się przeleczyć kanałowo poza jamą ustną.
 - Do momentu replantacji najlepiej przechowywać ząb w ślinie, w przedsionku jamy ustnej pacjenta (ewentualnie w mleku).

Następstwa przewlekłych urazów mechanicznych Atrycja Charakteryzuje się utratą twardych tkanek zębów w wyniku ich wzajemnego oddziaływania. Fizjologiczna atrycja jest stopniową i systematyczną utratą tkanek zębów postępującą z wiekiem w następstwie naturalnego żucia. Wy-stępuje w miejscach prawidłowego kontaktu zębów żuchwy i szczęki: w zębach przednich górnych na powierzchniach podniebiennych, a w zębach dolnych _ na powierzchniach wargowych. W zębach trzonowych i przedtrzonowych górnych ścierają się guzki podniebienne, a dolnych policzkowe. Zwykle nie wymaga interwencji stomatologicznej. Patologiczna atrycja dotyczy pojedyn­czych zębów, albo grupy zębów, i jest spowodowana nieprawidłową funkcją lub pozycją tych zębów. W patologicznej atrycji starcie występuje szybciej, może dojść do nadwrażliwości podczas żucia oraz na bodĽce chemiczne i termiczne, a następnie do zapalenia, nawet do martwicy miazgi. Makroskopowo stwierdza się starcie tkanek, z cienką warstwą szkliwa na obwodzie i obnażoną żółtawą zębiną w środku, ciemniejszą w centrum. Tkanki są gładkie i twarde. Postępowanie zależy od występujących objawów: nadwrażliwość można znieść preparatami fluoru (lakiery, pędzlowanie żelem lub roztworem), powik­łania miazgowe w zależności od wskazań. Przede wszystkim należy chronić zęby przed patologiczną funkcją (eliminacja parafunkcji zębowych, przeciążeń zgryzowych, wad zgryzu).