Tekst źródłowy

==Wprowadznie==
/ekstrakcja/extractio dentis/ -  usunięcie zęba czyli ekstrakcja jest to zabieg chirurgiczny polegający na przerwaniu ciągłości włókien ozębnej łączącej ząb z kością i wyjęcie go z zębodołu, który wypełnia się krwią tworzącą skrzep ulegający organizacji. rana zostaje zastąpiona przez nabłonek schodzący z brzegów rany. w warunkach prawidłowych krwawienie ustępuje samoistnie, natomiast w przypadkach patologicznych konieczne jest [[Tamowanie Krwawienia|tamowanie krwawienia]].

==wskazania==
===zachowawcze===
*brak możliwości odbudowy zachowawczej i protetycznej,
*zapalenie miazgi trzecich zębów trzonowych /leczenie zachowawcze jest wątpliwe/,
*martwica i zgorzel miazgi zębów wielokorzeniowych przy braku możliwości leczenia endodontycznego /kanały niedrożne,zakrzywione/,
*martwica i zgorzel miazgi zębów mlecznych gdy stanowią przyczynę zapaleń ozębnej lub okostnej,

===protetyczne===
*zęby ustawione poza łukiem, przy braku możliwości leczenia ortodontycznego, pojedynczy ząb w szczęce,

===ortodontyczne===
*usunięcie zawiązków trzecich zębów trzonowych przy stłoczeniu zębów i przodożuchwiu,

===peridontologiczne===
*III* rozchwiania zęba wg Entina (ząb ruchomy w kierunku przednio - tylnym, przyśrodkowo - bocznym oraz pionowo wzdłuż swojej długiej osi),przy zaniku kości,
*nawrotowe [[Ropnie|ropnie]] przyzębne nie poddające się leczeniu zachowawczemu.

===chirurgiczne===
*zęby wielokorzeniowe ze zmianami okołowierzchołkowymi oraz zęby jednokorzeniowe przy braku możliwości leczenia zachowawczego lub przeciwwskazaniach do resekcji wierzchołka, gdy wielkość zmiany >1/3 wierzchołka,
*[[Zęby_Zatrzymane|zęby zatrzymane]], które są przyczyną dolegliwości bólowych lub przemieszczają zęby sąsiednie,
*utrudnione [[Wyrzynanie_Zębów|wyrzynanie zębów]] ósmych nie rokujących prawidłowego ustawienia w łuku, przy występowaniu bólów neuralgicznych, stanów zapalnych, torbieli korzeniowej,
*złamanie korony zęba poniżej brzegu kości uniemożliwiające odbudowę protetyczną,i powyżej 2/3 dokoronowych uniemożliwiających wykonanie resekcji,
*skośne lub podłużne złamanie korzenia zęba,
*złamanie zęba wielokorzeniowego,
*zęby zgorzelinowe tkwiące w szczelinie [[Złamania|złamania]] kości,
*zęby zdrowe uniemożliwiające prawidłowe ustawienie odłamów [[Złamania|złamania]] kości szczęk.

===jatrogenne===
*zęby z perforacją kanału korzeniowego lub dna komory,
*złamane narzędzia podczas leczenia kanałowego, które przekraczają otwór wierzchołkowy i wywołują odczyn zapalny okolicznych tkanek, przy braku możliwości wykonania resekcji wierzchołka,

===doraźne===
*choroby zębów i przyzębia u obłożnie chorych i chorych psychicznie,
*zęby z chorobami tkanek twardych i przyzębia w polu napromieniania przed planowaną radioterapią.

===ogólnoustrojowe===
/dotyczą zębów podejrzanych o stanowienie źródła zakażenia:martwych, zgorzelinowych, ze zmianami okołowierzchołkowymi, nieprawidłowo przeleczonych kanałowo/
*[[Ekstrakcje|Ekstrakcje]] wykonywane są w tych przypadkach w okresie remisji choroby):
*choroba reumatyczna,
*[[Zapalenie|zapalenie]] wsierdzia i mięśnia sercowego,
*kłębuszkowe [[Zapalenie_Nerek|zapalenie nerek]],
*[[Zapalenie|zapalenie]] nerwu wzrokowego i tkanek gałki ocznej,
*choroby alergiczne,
*choroby skóry,

==przeciwwskazania==
usunięcie zęba może doprowadzić do wystąpienia powikłań w czasie zabiegu lub podczas gojenia oraz pogorszenia choroby podstawowej,
===względne===
/wymagane jest wcześniejsze przygotowanie pacjenta/
*stosowane leki:
**przeciwzakrzepowe,

*[[Szczękościsk|szczękościsk]] /spowoduje konieczność dłutowania,dużej utraty kości/,
*wrzodziejące [[Zapalenie|zapalenie]] błony śluzowej jamy ustnej,
*zęby znajdujące się polu napromieniania,
*[[Opryszczka|opryszczka]],
*przewlekła białaczka,
*skazy osoczowe ([[Hemofilia|hemofilia]] typa A, B, C, choroba von Willebranda),
*skazy płytkowe (trombocytopenia, trombocytopatie),
*niedokrwistość niedobarwliwa,
*choroby serca i naczyń:
**przebyty zawał mięśnia sercowego /3 miesiące/,
**dusznica bolesna,
**stany po operacjach kardiochirurgicznych,
**[[Zaburzenia_Rytmu_Serca|zaburzenia rytmu serca]],
**nadciśnienie złośliwe i wysokie utrwalone z przełomami naczyniowymi,
**niewydolność prawo i lewokomorowa,
**zapalenie wsiedzia,mięśnia sercowego,
**tętniaki,zapalenie żył głębokich /zatory/,
*choroby wątroby,
*[[Choroby_Nerek|choroby nerek]] /zaburzenia elektrolitowe,wysoki poziom azotu pozabiałkowego powodują krwawienie i wydłużone gojenie/,
*nadczynność tarczycy,
*miesiączka,
*[[Ciąża|ciąża]] /najlepiej 4-7miesiąc,znieczulenie bez A,NA/,
*odczyny popromienne /utrudnione gojenie/,
*padaczka, choroby psychiczne,
*niewyrównana [[Cukrzyca|cukrzyca]] /utrudnione gojenie,podatność na zakażenie rany/,
*ostre choroby zakaźne,
*złamanie podstawy czaszki,wstrząs mózgu,
*ostra choroba reumatyczna /osłona antybiotykowa/

===bezwzględne===
/wykonanie ekstrakcji jest niemożliwe/
*ząb tkwiący w lub okolicy guza nowotworowego,w naczyniaku krwionośnym,
*ostra białaczka szpikowa i limfatyczna,
*zaburzenia w układzie krzepnięcia,

==Premedykacja==
<IncArticle count="9999" article="Premedykacja">
{{{content}}}
</IncArticle>

==Rodzaje==
==Profilaktyczne==
===ekstrakcje seryjne===
/Hotza-Kjellgrena/ wykonuje się w przypadku stwierdzenia dysproporcji pomiędzy szerokością zębów a wielkością bazy kostnej objawiającej się obecnością stłoczeń.stosowanie aparatu nie byłoby wystarczające,podobnie jak niewskazane byłoby jego zakładanie przy szerokiej twarzy.

założeniem seryjnej ekstrakcji zębów mlecznych jest mechanizm samoregulacji polegający na stworzeniu naturalnej drogi do wyrzynania się zębów stałych bez pomocy aparatu poprzez usuwanie zębów w odpowiednim czasie.

cztery kolejne fazy ekstrakcji rozpoczyna się w momencie wyrzynania drugich siekaczy stałych w okresie uzębienia mieszanego /8 rok życia/.wcześniej należy upewnić się o obecności zawiązków zębów stałych.

*I:ekstrakcja kłów mlecznych /miejsce dla drugich siekaczy stałych/
*II:ektrakcja pierwszych trzonowców mlecznych /miejsce dla pierwszych przedtrzonowców stałych/
obecnie ten etap zastępowany jest stosowaniem aparatu typu Hyrax.
*III:ekstrakcja pierwszych przedtrzonowców mlecznych /miejsce dla kłów stałych/
*IV:prawidłowe ustawienie zębów

===utrudniające wyrzynanie===
zębami powodującymi najczęściej zaburzenia są kły mleczne i trzonowce mleczne,

===nadliczbowe===

==Wyrównawcze==
w przypadku konieczności usunięcia zęba,wykonuje się także ekstrakcję zęba jednoimiennego po przeciwnej stronie łuku,
w przypadku braku zawiązka zęba stałego w szczęce,wykonuje się ekstrakcję zęba jednoimiennego w żuchwie,

==Plastyczne==
/Sims,Diminik/ w przypadku pojawienia się u dorosłego pacjenta wyrzynającego się od strony przedsionka kła,wykonujemy ekstrakcję pierwszego przedtrzonowca i znosimy przegrodę kostną pomiędzy nim a kłem aby ułatwić przesunięcie się kła w lukę poekstrakcyjną.

==Częściowe==
/stripping/ polega na oszlifowaniu powierzchni mezjalnych zębów. zęby mleczne można oszliwować znacznie bardziej niż zęby stałe.najpierw szlifuje się kły,później trzonowce.

==Postępowanie==
*zebranie wywiadu,
*analiza sytuacji klinicznej w jamie ustnej i na zdjęciach rtg (obecność zębów, stopień zniszczenia, zaburzenia ilości, położenia),
*usunięcie zęba,
*zbadanie zębodołu (obecność ostrych brzegów kostnych, resztek korzenia, kamienia nazębnego, fragmentów zęba, otwarcia zatoki, postrzępione i zmiażdżone fragmenty dziąsła),
*łyżeczkowanie zębodołu wskazane w przewlekłych zapaleniach ozębnej (w zębach mlecznych tylko przy obecności zmian okołowierzchołkowych, bardzo ostrożnie ze względu na obecność zawiązków zębów stałych),


==Zalecenia==
*po 30minutach usunąć opatrunek,
*jeść drugą stroną tylko miękkie pokarmy,
*nie ogrzewać /spać na drugiej stronie,jeść do rana tylko zimne pokarmy i pić zimne napoje/,
*przyłożyć zimny okład w celu zmniejszenia obrzęku,
*zażyć tabletki przeciwbólowe w razie potrzeby,
*niczym nie płukać,ani ziołami ani płukankami,
*nie szczotkować okolicy usuniętego zęba,
*nie palić papierosów do rana,



[[Kategoria:Chirurgia]]