Zapalenia Zatok

Z test
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Aktualizacja: 10/10/2012 Szablon:Paweł Łabno zapalenie ostre surowicze->zapalenie ostre ropne->zapalenie przewlekłe

Ostre

Surowicze

  • przekrwienie,obrzęk,wysięk surowiczy

Ropne

nieleczone zapalenie ostre surowicze po kilku dniach przechodzi w zapalenie ostre ropne.

  • zwiększone przekrwienie,nasilony obrzęk,wysięk ropny,

Przewlekłe

Ropne

  • wysięk ropny,

Przerostowe

  • polipy,


ropniak - powstaje, jeśli ujście zatoki zostaje zamknięte przez obrzęk zapalny błony śluzowej i wewnątrz zatoki gromadzi się wydzielina ropna,


Zapalenie zatok przynosowych jest to proces zapalny błony śluzowej zatok przynosowych spowodowany zaburzeniem ich drenażu i wentylacji, będących następstwem zakażenia, alergii lub szczególnej budowy anatomicznej. Większość procesów zapalnych zatok jest wtórna do infekcji jam nosa. Ostre zapalenie zatok, gdy jest niewłaściwie leczone (lub nieleczone) może stać się przewlekłe i trwać wiele miesięcy. » Zapalenie zatok przynosowych - częsta choroba.

Niewiele osób zdaje sobie sprawę z tego, że zapalenie zatok jest jedną z najczęstszych chorób, zapada na nią wiele osób. Zapalenie zatok przynosowych stanowi jedno z dziesięciu najczęściej stawianych rozpoznań medycznych. To dolegliwość, która często umyka świadomości chorego, gdyż jest zamaskowana dokuczliwymi objawami przeziębienia lub innej infekcji, której towarzyszy i która je wywołała. » Jaką funkcję spełniają zatoki?

Zatoki to wypełnione powietrzem przestrzenie w strukturze kostnej czaszki rozmieszczone symetrycznie wokół nosa i oczu (zatoki czołowe, szczękowe, komórki sitowe i zatoki klinowe). W pewnym sensie stanowią przedłużenie jam nosa - mają kontakt z jamą nosową poprzez ujście zatoki, wyścielone są błoną śluzową. Największe objętościowo są zatoki szczękowe znajdujące się po obu stronach nosa. Zatoki czołowe zlokalizowane są nad oczami, natomiast pozostałe są głębiej, za nasadą nosa.

Dokładna rola zatok nie jest do końca poznana. Uważa się, że ich rolą może być zmniejszenie ciężaru twarzoczaszki (puste jamiste przestrzenie sprawiają, że konstrukcja czaszki jest lekka, odporna na urazy i dobrze chroni mózg). Ponadto rolą zatok przynosowych jest zmiana właściwości przepływającego przez górne drogi oddechowe powietrza (nawilżenie i ogrzanie). Zatoki uważane są ponadto za swoiste „pudło rezonansowe” dla głosu.

Błona śluzowa zatok przynosowych, podobnie jak śluzówka nosa, posiada samooczyszczający się mechanizm śluzowo-rzęskowy i wytwarza duże ilości wydzieliny śluzowej, która nawilża nabłonek i zbiera zanieczyszczenia. Wiosłujący, wahadłowy ruch rzęsek znajdujących się na powierzchni błony śluzowej, powoduje wydalanie wydzieliny z zatok poprzez wąskie szczelinowate ujścia znajdujące się w jamach nosa, na zewnątrz. » Co powoduje chorobę?

Przyczyną zapaleń zatok przynosowych są najczęściej wirusy (głównie rinowirusy). Wirusy wywołują zazwyczaj łagodny przebieg choroby. Dochodzić jednak może do nadkażenia bakteryjnego. W zakażeniach pochodzenia bakteryjnego dominują gronkowce, pałeczka grypowa, moraxella i paciorkowce. Infekcje innymi patogenami, np. grzybiczymi dotyczą chorych z głębokimi zaburzeniami odporności.

Każda infekcja wirusowa (przeziębieniowa, grypowa) wywołuje stan zapalny i obrzęk błony śluzowej nosa i zatok przynosowych. Obrzęk śluzówki zamyka stopniowo drożne dotąd połączenia zatok z jamą nosową. Powoduje to powstanie podciśnienia w zatokach wskutek szybkiego przepływu powietrza jamą nosową. Podciśnienie w zatokach sprzyja wnikaniu do nich obecnych w śluzówce nosa wirusów i bakterii. Niewydalana, zbierająca się wydzielina staje się pożywką dla bakterii. Temperatura i wilgotność powietrza w jamach zatok sprzyjają namnażaniu się drobnoustrojów. Intensywne namnażanie się chorobotwórczych bakterii wywołuje rozwój zapalenia, gorączki oraz uszkodzenia nabłonka śluzówki zatok. » Zapalenie ostre i przewlekłe.

W praktyce klinicznej wyróżnia się najczęściej trzy typy przebiegu choroby, ze względu na czas trwania i skuteczność leczenia:

   * ostre zapalenie zatok - trwające do 3 tygodni (ustępuje dzięki skutecznemu leczeniu lub samowyleczeniu),
   * ostre zapalenie nawracające - od 3 tyg. do 3 miesięcy,
   * przewlekłe zapalenie zatok - gdy zapalenie trwa powyżej 3 miesięcy.

Objawy

  • zatkanie połączenia jamy nosa z zatoką,
  • wodnisto-śluzowy lub ropny wysięk z nosa,
  • upośledzenie węchu,
  • obrzęk powiek,
  • swędzenie tylnej ściany gardła /ściekanie wydzieliny/,
  • ból głowy i mięśni,
  • gorączka i osłabienie,


w zapaleniu zatok czołowych ból nasila się przy pochyleniu głowy, w zapaleniu zatok szczękowych tępy ból szczęki, zapalenie zatok klinowych – szczytu głowy.

Infekcja zatok sitowych często powoduje obrzęk powiek.
Zapalenie zatok przynosowych może obejmować np. tylko zatoki szczękowe – i być wywołane przez infekcję zębów i okostnej (zapalenie zębopochodne), częściej jednak obejmuje całość zatok przynosowych.

Wirusowe zapalenie zatok w przeciwieństwie do bakteryjnego zazwyczaj ma przebieg łagodny, bardziej typowy jest stan podgorączkowy, wydzielina ma charakter śluzowy, a chory może dodatkowo odczuwać bóle mięśni, gardła czy też brzucha. Po 48 godzinach trwania choroby zazwyczaj dochodzi do samoistnej poprawy, a ponad 75% chorych zdrowieje po 7-10 dniach – mówi się wtedy o samowyleczeniu. W zapaleniu o etiologii bakteryjnej objawy są bardziej nasilone (gorączka, ropna wydzielina z nosa, dotkliwy ból głowy lub twarzy).

W przewlekłym zapaleniu zatok typowe są okresowe zaostrzenia dolegliwości. Pacjenta nękają tępe miernie nasilone bóle głowy, uporczywy wyciek ropnej lub śluzowo-ropnej wydzieliny z nosa oraz jej ściekanie po tylnej ścianie gardła, co może powodować przewlekłe pokasływanie, drapanie w gardle i zmianę barwy głosu. » Leczenie zapalenia zatok przynosowych.

Leczenie

  • antybiotykoterapia 10-14 dni,
  • leczenie objawowe przeciwgorączkowe,przeciwzapalne NLPZ,przeciwbólowe,
  • leki obkurczające błonę śluzową (w postaci kropli lub aerozoli do nosa), u starszych dzieci doustnie preparaty pseudoefedryny (maksymalnie do 4 dni),
  • leki mukolityczne rozrzedzające wydzielinę, w postaci np. kropli do nosa, aerozoli, płukanek - płukanie jamy nosowej solą fizjologiczną),
  • inhalacje ziołowe z parą wodną, saunę, ciepłe kompresy w celu wspomożenia ewakuacji wydzieliny,
  • przy niepowodzeniu leczenia zachowawczego w razie potwierdzenia radiologicznie poziomu płynu w zatoce wskazana może być punkcja zatoki.

Podstawą leczenia przewlekłego zapalenia zatok jest antybiotykoterapia na podstawie antybiogramu (leczenie celowane, po ustaleniu, na jaki antybiotyk bakteria jest wrażliwa). Antybiotykoterapia prowadzona jest przez dłuższy czas niż w przypadku procesu ostrego. Ponadto stosuje się opisane powyżej leczenie objawowe.

W razie nieskuteczności leczenia farmakologicznego przewlekłego zapalenia zatok stosowane są metody leczenia chirurgicznego. Leczenie operacyjne ma na celu przywrócenie drożności nosa, drenażu i uzyskanie odpowiedniej wentylacji zatok (usunięcie chorych tkanek, wytworzenie drożnego połączenia zatok z jama nosową, czy też plastyka przegrody nosowej). Szczególne znaczenie ma wprowadzenie do technik operacyjnych funkcjonalnej endoskopowej operacji zatok przynosowych. Podjęcie decyzji o leczeniu chirurgicznym zatok wymaga dokładnej diagnostyki obrazowej. Wartościowy diagnostycznie obraz dostarcza tomografia komputerowa. » Przyczyny nawrotowego i przewlekłego zapalenia zatok.

Nawrotowe zapalenia są zwykle etapem przejściowym do przewlekłego zapalenia zatok. Przyczynami nawrotów choroby i utrwalenia się zapalenia przewlekłego mogą być: zaburzenia drożności nosa (np. skrzywienia przegrody nosa, polipy nosa, ciało obce w nosie) alergia (obecność alergicznego nieżytu nosa sprzyja długotrwałym obrzękom błony śluzowej i upośledzeniu drożności ujść zatok), zaburzenia immunologiczne, uszkodzenia i zaburzenia czynności tzw. aparatu rzęskowo-śluzowego nabłonka śluzówki nosa i zatok, zły stan migdałków podniebiennych, zwłaszcza migdałka gardłowego (u dzieci), zapalenie ucha, zanieczyszczone środowisko życia i pracy, palenie papierosów oraz niezdrowy styl życia (np. brak ruchu, złe odżywianie, nadmiar używek). » Powikłania zapalenia zatok przynosowych.

Powikłania

zatok zdarzają się rzadko, częstsze są w zapaleniach przewlekłych niż ostrych. By nie dopuścić do wystąpienia powikłań, nie należy bagatelizować sobie choroby, trzeba stosować się ściśle do zaleceń lekarskich. Powikłania te mogą być dużym zagrożeniem dla zdrowia. Powikłania oczodołowe są najczęściej następstwem zapalenia zatok czołowych lub sitowych. Powikłania te są bardzo niebezpieczne, gdyż zagrażają trwałym upośledzeniem ostrości wzroku lub nawet ślepotą. Najczęstszym powikłaniem jest zapalny obrzęk powiek, który bywa niekiedy pierwszym etapem rozwoju powikłań zagrażających życiu, głównie wewnątrzczaszkowych. Zatokopochodne powikłania wewnątrzczaszkowe (ropniaki, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych) występują rzadko, ale cechują się dużą śmiertelnością. Dlatego najmniejsze ich podejrzenie wymaga szybkiej konsultacji laryngologicznej i neurologicznej. Zapalenie kości czaszki jest zwykle powikłaniem ostrego zapalenia zatok czołowych. W większości przypadków przestrzeganie zaleceń właściwej antybiotykoterapii oraz postępowania objawowego prowadzi do wyleczenia i zapobiega groźnym powikłaniom.


Więcej: Zatoka Szczękowa, Zatoka Czołowa,