19/11/2017, , , , paweł łabno, dentopedia, czytaj dalej...

Wprowadzenie: depresja jest jednym z najczęściej występujących zaburzeń psychicznych, któremu oprócz uczucia smutku, przygnębienia zaczynają towarzyszyć inne objawy jak poczucie braku energii, brak możliwości przeżywania radości, niskie poczucie własnej wartości, poczucie winy, pesymizm, myśli samobójcze, spowolnienie tempa życia, zaburzenie rytmu dobowego (bezsenność lub nadmierna senność), brak apetytu, trwające ponad 2 tygodnie. Stwierdzono, że u 50% chorych na depresję, leczących się u lekarzy ogólnych depresja nie zostaje nigdy zdiagnozowana. Pacjenci z depresją wyolbrzymiają swoje objawy bólowe lub podają objawy nieistniejące. Zespół lekarzy w Munster wykazał następujące czynniki ułatwiające diagnostykę zaburzeń psychicznych: niezgodność między istniejącym stanem klinicznym, a przedstawianymi dolegliwościami, nadmierna fluktuacja dolegliwości lub intensywności objawów, diagnoza „ex non iuvantibus” gdy typowe leczenie nie przynosi efektów, współudział osobowości gdy pacjent wchodzi w rolę chorego silniej niż na to wskazują objawy chorobowe, zbieżność okoliczności z życia rodzinnego z początkiem występowania objawów (zawał serca, śmierć bliskiej osoby, wypadek, utrata pracy, rozpoznanie choroby nowotworowej). Wystąpienie trzech z pięciu powyższych kryteriów pozwala postawić diagnozę o prawdopodobieństwie istnienia zaburzeń psychicznych. Ryzyko zachorowania na depresję jest 2x wyższe u kobiet. W ciągu całego życia na depresję choruje 17% populacji. Spośród osób zgłaszających się do lekarza pierwszego kontaktu 12%-25% cierpi na depresję, przy czym 50% z nich w stopniu umiarkowanym lub ciężkim. U połowy chorych na depresję choroba ta nigdy nie została zdiagnozowana. Najbardziej typowymi objawami depresji są: uczucie smutku, zobojętnienia, spadek zainteresowania, aktywności, zaburzenia snu, znaczący wzrost wagi (2kg w 2 tyg), spowolnienie ruchowe, niepokój ruchowy, uczucie osłabienia, brak poczucia własnej wartości, poczucie winy, trudności w podejmowaniu decyzji, problemy z koncentracją, myśli samobójcze. Wyróżnia się trzy stopnie depresji: depresja łagodna, w której występują pojedyncze objawy jak zmęczenie, zniechęcenie, złe samopoczucie, brak zadowolenia, pogorszenie snu, apetytu ; depresja umiarkowana, w której objawy występują w średnim nasileniu z wyraźnym obniżeniem jakości funkcjonowania społecznego i zawodowego ; depresja ciężka może występować bez objawów psychotycznych, w której występuje spowolnienie, smutek, zobojętnienie, myśli samobójcze, niepokój, niezdolność do wykonywania pracy lub występująca z objawami psychotycznymi, w której występuje poczucie winy, kart, hipochondria, osłupienie depresyjne, podniecenie ruchowe. Ze stomatologicznego punktu widzenia istotna jest depresja maskowana, w której objawy somatyczne dominują w obrazie choroby np. pacjent nie podaje w wywiadzie obniżonego nastroju jako głównej przyczyny dolegliwości, zgłasza natomiast bóle w klatce piersiowej, zaburzenia ze strony układu pokarmowego, bóle głowy, pleców, zaburzenia miesiączkowania, bezsenność. Jeżeli przedstawiane dolegliwości nie znajdują odbicia w stanie klinicznym, pacjent nie reaguje na leczenie, objawy nasilają się w godzinach rannych, a w rodzinie chorego można zidentyfikować przypadki depresji, to mamy do czynienia z depresją maskowaną. Jak wynika z przytoczonych we wstępie danych statystycznych, co dziesiąty pacjent, przekraczający progi naszego gabinetu stomatologicznego może być dotknięty tego typu schorzeniem. Biorąc pod uwagę, jak znaczącym czynnikiem dla efektywnego leczenia jest psychoemocjonalny stan pacjenta, możemy liczyć się z brakiem skuteczności naszego postępowania terapeutycznego. Istniejące prawdopodobieństwo popełnienia błędu w relacji lekarza z pacjentem przejawiającym cechy depresyjne może doprowadzić do sytuacji, w której pacjent nie obdarzy nas zaufaniem, co automatycznie uniemożliwi jakiekolwiek leczenie lub spowoduje brak adaptacji i akceptacji uzupełnienia protetycznego.

Leczenie: podstawą leczenia w większości przypadków powinna być psychoterapia, która poprzez zmianę zachowania i interpretacji własnych objawów i bodźców wywołujących lęk pozwala przerwać mechanizm błędnego koła (terapia poznawczo-behawioralna). Farmakoterapia stosowana jest jako leczenie objawowe, wspomagające (leki uspokajające, antydepresyjne).

Postępowanie: należy zachować szczególną ostrożność przy podejmowaniu leczenia, jeżeli objawy podawane przez chorego ulegają zmianie w trakcie wizyty lub pomiędzy wizytami. Wówczas ważne jest szczegółowe opisywanie w dokumentacji medycznej podawanych objawów oraz stanu klinicznego, uzyskiwanie podpisów pod zgodą na każde przeprowadzane leczenie. W kontakcie z pacjentem z już stwierdzoną depresją należy pamiętać, że chwiejność emocjonalna pacjenta, zmienność podejmowanych decyzji znacznie wydłuży, utrudni lub całkowicie uniemożliwi przeprowadzenie leczenia zakończonego sukcesem z zadowoleniem pacjenta (nieprawidłowy kolor, kształt, ból, ucisk, ból głowy).

Bibliografia:

  1. Bilikiewicz A., Pużyński S., Wciórka J., Rybakowski J. ; Psychiatria ; Wrocław: Urban & Parner ; 2003.
  2. Romanowicz M., Drobnik K. ; Pozastomatologiczne przyczyny braku akceptacji protez całkowitych u pacjentów leczonych protetycznie ; Protetyka Stomatologiczna ; 2005.
  3. Rosenhan D.L., Seligman M.E.P. ; Psychopatologia ; Warszawa: Polskie Towarzystwo Psychologiczne ; 1994.
  4. Holden A.C. ; Holden N.L. ; How many of our patients can really give consent? A perspective on the relevance of the Mental Capacity Act to dentistry ; Dental Update ; 2014.
  5. Bilikiewicz A., Strzyżewski W. ; Psychiatria: podręcznik dla studentów medycyny ; Warszawa: Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich ; 1992.
  6. Pużyński S., Wciórka J. ; Opisy kliniczne i wskazówki diagnostyczne ; Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD-10 ; Kraków: UWM Vesalius ; 2007.
  7. Szczeklik A. ; Choroby wewnętrzne. Przyczyny, rozpoznanie i leczenie ; Wydawnictwo Medycyna Praktyczna ; 2005.
  8. Durà-Vilà G., Littlewood R., Leavey G. ; Depression and the medicalization of sadness: conceptualization and recommended help-seeking ; International Journal of Social Psychiatry ; 2013.
  9. Pużyński S. ; Choroba psychiczna – problemy z definicją oraz miejscem w diagnostyce i regulacjach prawnych ; Psychiatria Polska ; 2007.
  10. Jarema M. ; Standardy leczenia farmakologicznego niektórych zaburzeń psychicznych ; Gdańsk: Via Medica ; 2011.
  11. Martin E.P. Seligman, Elaine F. Walker, David L. Rosenhan ; Psychopatologia ; Wydawnictwo Zysk i S-ka ; 2006.
  12. Święcicki Ł. ; depresja – poradnik dla pacjentów i ich rodzin ; Lundbeck ; 2012.
  13. Taylor D., Paton C., Kerwin R.: Przewodnik psychofarmakoterapii ; Gdańsk: Via Medica ; 2008.
  14. MC. Angermeyer, M. Beck, S. Dietrich, A. Holzinger ; The stigma of mental illness: patients’ anticipations and experiences ; International Journal of Social Psychiatry ; 2004.