19/11/2017, , , paweł łabno, dentopedia, czytaj dalej...

Wprowadzenie: cukrzyca jest chorobą metaboliczną spowodowaną niedoborem insuliny obniżającej poziom cukru we krwi i/lub opornością receptorów w tkankach wywołując niewydolność serca, nerek, naczyń, nerwów i oczu. W kontroli krótkoterminowej stężenie cukru we krwi powinno wynosić na czczo i przed posiłkami 70-110 mg/dl (3,9-6,1 mmol/l), a 2 godziny po posiłku cukrzycę, znacząco poprawia poziom badanego cukru. Zapalenie przyzębia wywołuje również odpowiedź immunologiczną w tkance tłuszczowej i może w ten sposób przyczyniać się do powstawania zawałów serca i udarów mózgu u osób otyłych.

Cukrzyca typu 1 insulinozależna, 150.000 chorych w Polsce, jest najczęstszą chorobą przewlekłą wieku dziecięcego, spowodowana niedoborem insuliny, dotyczy najczęściej dzieci i młodzieży, jest wywołana uszkodzeniem komórek beta wysp trzustki uniemożliwiając prawidłową przemianę glukozy. Poziom cukru przekracza możliwości filtrowania przez nerki i pojawia się w moczu, występuje zwiększone pragnienie (polidypsja) i zwiększone oddawanie moczu (poliuria), zaburzony metabolizm węglowodanów powoduje równocześnie zaburzenie metabolizmu tłuszczy prowadząc do wytwarzania ciał ketonowych, kwiasicy metabolicznej, spłycenia oddechu, senności i śpiączki ketonowej. Leczenie polega na podawaniu insuliny.

Cukrzyca typu 2 insulinoniezależna, 1.150.000 chorych w Polsce, dorośli, otyłość, spowodowana opornością receptorów w tkankach. Leczenie polega na podawaniu doustnych leków przeciwcukrzycowych. Występuje większa podatność na infekcje wywołana zaburzeniami procesów immunologicznych, zwiększona aktywność kolagenazy, mikroangiopatia.

Objawy: spadek masy ciała, zwiększone pragnienie, oddawanie moczu, ropne zmiany skórne, zapach owoców z jamy ustnej, wysychanie błon śluzowych (kserostomia), zapalenie przyzębia, zwiększona resorpcja kości, zmniejszona mineralizacja zębów, spowolniona remineralizacja, podatność na próchnicę, mikroangiopatia tkanek miękkich, podatność na zakażenia, zwiększone ryzyko posocznicy, utrudnione gojenie ran, zwiększone ryzyko wystąpienia zakrzepicy i zatorowości.

Postępowanie: niewyrównana cukrzyca stanowi przeciwwskazanie do przeprowadzania zabiegu chirurgicznego, pacjenci wymagają konsultacji z diabetologiem w celu jej wyrównania i dalszego prowadzenia. Podczas zabiegu należy monitorować podstawowe czynności życiowe, utrzymać kontakt słowny z pacjentem. Ponieważ stres zwiększa wydzielanie insuliny należy go ograniczyć. Przed wykonaniem bardziej rozległych lub długo trwających zabiegów stomatologicznych niezbędne jest przeprowadzenie badań labolatoryjnych umożliwiających określenie stopnia wyrównania cukrzycy: profil dobowy glikemii, morfologia krwi z liczbą płytek, czas APTT, oznaczanie stężenia kreatyniny, badanie EKG, ocena wydolności nerek przy długotrwałej cukrzycy, szczególnie przy konieczności wprowadzenia antybiotykoterapii. Łagodna lub umiarkowana cukrzyca utrzymująca się krótki czas nie stanowi istotnego obciążenia, bezpieczniejsze są nawet nieznacznie podwyższone wartości cukru we krwi, nie jest konieczne zwiększanie dawki insuliny przed zabiegiem, jednak glukoza powinna być na wszelki wypadek przygotowana do podania, najlepiej jest przyjmować pacjenta rano, na czczo po przyjęciu zwykłej dawki insuliny krótko działającej oraz połowy dawki insuliny długo działającej. Ze względu na obniżone wydzielanie śliny wskazane jest polecenie pacjentowi korzystania z substytutów śliny. Ze względu na utrudnione gojenie ran, zaburzenia krzepnięcia krwi nie należy stosować leczenia biologicznego (przykrycie bezpośrednie, amputacja miazgi). W cukrzycy występują częstsze i bardziej zaawansowane zapalenie przyzębia, powstawanie ropni przyzębnych, istnieje zwiększona skłonność do odkładania się kamienia nazębnego, zmniejszone wydzielanie śliny (kserostomia). Stosowanie adrenaliny może wywołać hiperglikemię. Podczas zabiegów wymagana jest osłona antybiotykowa. Jeżeli podczas zabiegu wystąpią objawy takie jak spadek ciśnienia, uczucie głodu, nudności, senność, potliwość, tachykardia, zmiany nastroju, należy jak najszybciej podać pacjentowi 10-20 g glukozy w postaci słodkiego napoju lub cukierka, który podnosi stężenie cukru we krwi w ciągu 10-20 minut, jednak ze względu na możliwy nawrót, zalecane jest spożycie posiłku z węglowodanów złożonych. Jeżeli doustne podanie glukozy nie jest możliwe, należy ją podać domięśniowo lub podskórnie w postaci 1 mg glukagonu (dzieci poniżej 6 roku życia 0,5 mg glukagonu), przy braku poprawy po 10 minutach ponawia się dawkę. W przypadku większych zabiegów zalecana jest konsultacja z lekarzem prowadzącym, odroczenie zabiegu chirurgicznego do momentu wyrównania poziomu glukozy we krwi, przeprowadzenie zabiegu w godzinach rannych, zastosowanie protokołu redukcji stresu, monitorowanie czynności życiowych, utrzymywanie słownego kontaktu z pacjentem. Jeśli pacjent powinien być na czczo przed zabiegiem i będzie miał trudności ze spożywaniem pokarmów po zabiegu, należy go poinformować aby nie przyjmował ustalonej dawki insuliny krótko i długo działającej, a podawanie glukozy powinno się odbywać dożylnie. Jeżeli pacjent może spożyć posiłek przed zabiegiem powinien przyjąć pełną dawkę insuliny krótko działającej, połowę dawki insuliny długo działającej.

Bibliografia:

  1. Teeuw W.J. , Gerdes V.E. , Loos B.G. ; Diabetes care ; Effect of periodontal treatment on glycemic control of diabetic patients: a systematic review and meta-analysis ; 2010.
  2. Levine R.S. ; British Dental Journal ; Obesity, diabetes and periodontitis – a triangular relationship? ; 2013.
  3. Hujoel P.P. ; Journal of the American Dental Association ; Does chronic periodontitis cause coronary heart disease? A review of the literature ; 2002. Tatoń J. ; Wpływ cukrzycy na jamę ustną i uzębienie ; Diabetologia ; 2001.
  4. Piątowska D. ; Kariologia współczesna. Postępowanie kliniczne ; 2009.
  5. Scannapieco F.A. , Bush R.B., Paju S. ; Annals of Periodontology ; Periodontal disease as a risk factor for adverse pregnancy outcomes: A systematic review ; 2003.
  6. Scannapieco F.A., Bush R.B., Paju S. ; Annals of Periodontology ; Associations between periodontal disease and risk for atherosclerosis: A systematic review ; 2003.
  7. Szczeklik A. ; Choroby wewnętrzne. Przyczyny, rozpoznanie i leczenie ; Wydawnictwo Medycyna Praktyczna ; 2005.
  8. Wierusz-Wysocka B., Zozulińska D. ; Zabiegi operacyjne u chorego na cukrzycę ; Cukrzyca ; 2006.
  9. Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę ; Stanowisko Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego ; 2009.
  10. Wolff L.F. ; American Journal of Dentistry ; Diabetes and periodontal disease ; 2014.
  11. Simpson T.C., Needleman I., Wild S.H., Moles D.R., Mills E.J. ; The Cochrane Database of Systematic Reviews ; Treatment of periodontal disease for glycaemic control in people with diabetes ; 2010.
  12. Górska R. ; Diagnostyka i leczenie chorób błony śluzowej jamy ustnej ; 2011.