19/11/2017, , , , paweł łabno, dentopedia, czytaj dalej...

Wprowadzenie: abrazja jest to starcie powierzchni zęba przez działanie czynników innych niż zgrzytanie zębów (twarde przedmioty, materiały ścierne), najczęściej dotyczące okolicy przyszyjkowej oraz strony lewej ludzi praworęcznych i odwrotnie. Przyczyny abrazji: klamra protetyczna, proteza /clasp abrasion/, palenie fajek, gryzienie przedmiotów jak spinek do włosów, ołówków, nasion /habitual abrasion/, zawody takie jak krawiec, fryzjer, szewc, muzyk grający na instrumentach dętych /occupational abrasion/, afrykańskie plemiona piłujące zęby na kształt stożka /ritual abrasion/, wady zgryzu, nieprawidłowe szczotkowanie, zbyt twarda szczoteczka, pasty wybielające. U osób praworęcznych lokalizuje się przeważnie po stronie lewej, a u leworęcznych po stronie prawej. Płaszczyzny ubytku ustawione są do siebie pod kątem ostrym, a powierzchnie są twarde, gładkie i lśniące. Do ubytków niepróchnicowego pochodzenia zalicza się uszkodzenia takie jak abrazja, abfrakcja, atrycja, erozja. Szczególnym rodzajem abrazji jest demastykacja. Jest to proces ścierania powierzchni żujących zębów bocznych (przedtrzonowych i trzonowych) i brzegów siecznych zębów przednich (siekaczy i kłów) podczas żucia pokarmów. Demastykacja jest to proces fizjologiczny i pogłębia się z wiekiem, jednak może mieć jednak charakter patologiczny objawiający się dużym starciem powierzchni żujących spowodowanym częstym żuciem twardych pokarmów.

Rodzaje: abrasio dentinum physiologica /starcie powierzchni żującej wynikające z wieku/, abrasio dentinum pathologica /starcie powierzchni żującej wynikające z urazów mechanicznych/, abrasio dentinum ad linguam /starcie powierzchni żującej w kierunku języka/, abrasio dentinum ad palatum/starcie powierzchni żującej w kierunku podniebienia/, abrasio dentinum heliocoidalis /starcie powierzchni żującej z jej skręceniem w okolicy drugiego zęba trzonowego/, abrasio dentinum semilunaris /starcie powierzchni żującej półksiężycowate, dotyczy zębów przednich szczęki, linia łącząca kły ma kształt łuku/, abrasio dentinum horizontalis /starcie powierzchni żującej biegnące poziomo przez wszystkie zęby, na skutek ruchów doprzednich i bocznych/, abrasio dentinum verticalis /starcie powierzchni żującej biegnące pionowe przez wszystkie zęby, w zgryzie głębokim i krzyżowym/.

Skala Martina: służy do oceny starcia zębów: 0* – brak oznak starcia zębów ; I* – powierzchniowe starcie szkliwa z zachowaniem guzków ; II* – częściowe odsłonięcie zębiny ; III* – powstanie szerokich, pozbawionych guzków powierzchni zgryzowych, brak szkliwa ; IV* – starcie zębów do okolicy szyjek ; V* – obnażenie komory.

Objawy: powstające na powierzchni wargowej ubytki klinowe w kształcie litery V mają gładkie i twarde ściany, odsłonięta zębina jest niewrażliwa ponieważ doszło wcześniej do zamknięcia kanalików zębinowych w czasie wytwarzania zębiny obronnej.

Leczenie: pasty do zębów charakteryzują wskaźniki ścieralności szkliwa i zębiny (RDA – Radioactive Dentin Abrasion ; REA (Radioactive Enamel Abrasion). Pasty wybielające posiadają najwyższy wskaźnik RDA, a pasty do zębów wrażliwych najniższy RDA. Wg ISO wskaźnik RDA nie powinien przekraczać 250. Pasty do codziennego stosowania powinny mieć RDA 2-3 i nie przekraczać 5 (pasta Sensodyne ma REA 3,23).

Postępowanie: ze względu na niższą zdolność buforowania i remineralizacji pacjenci należą do grupy wysokiego ryzyka próchnicy, zalecane jest przepłukanie jamy ustnej po spożyciu kwaśnych napojów lub pokarmów, szczotkowanie zębów dopiero po upływie 30 minut od spożycia kwaśnych pokarmów, stosowanie gumy do żucia ale maksymalnie przez 20 minut, ograniczenie spożywania kwaśnych produktów, zalecenie stosowania preparatów wpływających znacząco na ochronę szkliwa przed erozją (GC Tooth Mousse, ProNamel, Colgate Duraphat 5000), zalecenie fluoryzacji co 3 miesiące. Instruktaż higieny, dobór szczoteczki, wybór pasty, prawidłowa technika szczotkowania, zalecenia dietetyczne, ocena zaburzeń okluzyjnych, parafunkcji, leczenie chorób przyzębia.

Bibliografia:

  1. Łysiak-Seichter M. ; Czasopismo Stomatologiczne ; Wieloczynnikowa etiologia powstawania ubytków przyszyjkowych niepróchnicowego pochodzenia ze szczególnym uwzględnieniem abfrakcji ; 2006.
  2. Barwińska-Płużyńska J., Kochańska B. ; Czasopismo Stomatologiczne ; Ocena występowania ubytków niepróchnicowego pochodzenia u osób w wieku 55-81 lat – badania wstępne ; 2007.
  3. Eccles J.D. ; Journal of Prosthetic Dentistry ; Dental erosion of nonindustrial origin. A clinical survey and classification ; 1979.
  4. Ganss C., Klimek J., Brune V., Schürmann A. ; Caries Research ; Effects of two fluoridation measures on erosion progression in human enamel and dentine in situ ; 2004.
  5. Grippo J.O., Simring M., Coleman T.A. ; Journal of Esthetic and Restorative Dentistry ; Abfraction, abrasion, biocorrosion, and the enigma of noncarious cervical lesions: a 20-year perspective ; 2012.
  6. Higo T., Mukaisho K., Ling Z.Q. ; Oral Diseases ; An animal model of intrinsic dental erosion caused by gastro-oesophageal reflux disease ; 2009.
  7. Joiner A., Pickles M.J., Tanner C.J. ; The Journal of Clinical Periodontology ; An in situ model to study the toothpaste abrasion of enamel ; 2004.
  8. Jones L., Lekkas D., Hunt D., McIntyre J., Rafir W. ; The Australian Dental Journal ; Studies on dental erosion: an in vivo-in vitro model of endogenous dental erosion—its application to testing protection by fluoride gel application ; 2002.
  9. Kaczmarek U., Sołtan E. ; Czasopismo Stomatologiczne ; Występowanie erozji zębów pochodzenia egzogennego i endogennego ; 2008.
  10. Kaczmarek U., Waśko-Czopnik D., Kowalczyk-Zając M., Paradowski L. ; Gastroenterologia Polska ; Wpływ choroby refluksowej przełyku na wybrane składniki śliny i występowanie erozji zębowych ; 2004.
  11. Kierklo A., Tribiłło R., Walendziuk A. ; Czasopismo Stomatologiczne ; Powstawanie abfrakcji w świetle analizy numerycznej stanu naprężeń okolicy szyjki zęba ; 2005.
  12. Litonjua L.A., Andreana S., Bush P.J. ; American Journal of Dentistry ; Wedged cervical lesions produced by toothbrushing ; 2004.
  13. Lussi A. ; European Journal of Oral Sciences ; Dental erosion clinical diagnosis and case history taking ; 1996.
  14. Lussi A. ; London ; Dental erosion: from diagnosis to therapy ; 2006.
  15. Piątowska D. ; Kariologia współczesna. Postępowanie kliniczne ; 2009.
  16. Prymas A., Napiontek-Kubanek H., Stopa J. ; Dental Forum ; Występowanie ubytków niepróchnicowego pochodzenia a zaburzenia czynnościowe w jamie ustnej ; 2010.
  17. Rada RE. ; Special Care In Dentistry ; Dental erosion due to GERD in patients with developmental disabilities: case theory ; 2014.
  18. Ramalingam L., Messer L.B., Reynolds E.C. ; Pediatric Dentistry ; Adding casein phosphopeptide-amorphous calcium phosphate to sports drinks to eliminate in vitro erosion ; 2005.
  19. Ranjitkar S., Kaidonis J.A., Smales R.J. ; International Journal of Dentistry ; Gastroesophageal reflux disease and tooth erosion ; 2012.
  20. Ranjitkar S., Narayana T., Kaidonis J.A., Hughes T.E., Richards L.C., Townsend G.C. ; The Australian Dental Journal ; The effect of casein phosphopeptide-amorphous calcium phosphate on erosive dentine wear ; 2009.
  21. Rees J., Loyn T., Chadwick B. ; The Journal of Dentistry ; Pronamel and tooth mousse: an initial assessment of erosion prevention in vitro ; 2007.
  22. Reynolds E.C. ; Anticariogenic complexes of amorphous calcium phosphate stabilized by casein phosphopeptides: a review. Special Care in Dentistry ; 1998.
  23. Rosak P., Kasperski J. ; Protetyka Stomatologiczna ; Leczenie pacjenta z artycją zębów. Opis przypadku ; 2006.
  24. Schlueter N., Glatzki J., Klimek J., Ganss C. ; Special Care in Dentistry ; Erosive-abrasive tissue loss in dentine under simulated bulimic conditions ; 2012.
  25. Schlueter N., Jaeggi T., Lussi A. ; Advances in Dental Research ; Is dental erosion really a problem? ; 2012.
  26. Smales R., Yip K. ; Prevention and control of tooth erosion ; Tooth Erosion: Prevention and Treatment. New Delhi, India: Jaypee Brothers Medical Publishers; 2006.
  27. Tomasik M., Lipski M. ; Roczniki pomorskiej akademii medycznej w Szczecinie ; Badanie częstości występowania i przyczyn powstawania niepróchnicowych ubytków przyszyjkowych powikłanych obnażeniem miazgi ; 2009.